Thema: wie is een God als Hij?

Gemeente van onze Heer Jezus Messias.

Laat ik van te voren even waarschuwen. Ik ga het met jullie uitgebreid over God hebben. Dat is geen gemakkelijk onderwerp en vandaag dus ook geen lichte kost wat geserveerd wordt.  Dus ga er maar eens goed voor zitten!  Maar zo vlak voor de kerst denk ik dat het toch even nodig is. Want advent staat voor bekering, voor bezinning. Voor het innerlijke van de mens in relatie tot de buitenwereld. Met advent bereiden we ons voor op het kerstfeest. Iedere week komen we een stapje dichterbij. Dat symboliseren we door het aansteken van de kaarsen. En ook vandaag is dat feest weer een stap dichterbij gekomen. En met iedere stap die we zetten, neemt, als het goed is, ook het verlangen toe naar dat feest. Het verlangen dat de komst van de Messias nu toch spoedig zal gebeuren. Dat het licht in de wereld mag doorbreken, eens en voorgoed.

Maar als we denken dat we er bijna zijn, dan klinken vanmorgen onheilspellende woorden. Woorden van rechteloosheid, een zieke maatschappij, onverzadigbare consumptiedrang, hongersnoden en oorlogen. Het lijkt of we verder weg dan ooit zijn van dat grote feest. Het lijkt alsof op het allerlaatste moment de duisternis het toch gaat winnen van het licht. Alsof God ons heeft verlaten.

Een paar maanden terug heb ik hier een overweging gehouden over de profeet Amos. Iemand die bepaald niet zachtzinnig het volk wees op zijn tekortkomingen. Net als Amos behoort Micha in de bijbel tot de zogenaamde kleine boerenprofeten. Ook een man van het land. Altijd op zoek naar vruchten, naar opbrengst. Hij is verknocht aan de aarde, kent haar door en door en met alle liefde die hij in zich heeft onderhoudt hij haar. Het is deze houding, deze grond-ervaring die bepalend is voor de manier waarop hij naar de wereld kijkt. En wat hij ziet, net als Amos, is bepaald niet vrolijk makend. Toch was Micha geen depressieve man, hij was niet iemand bij wie somberheid overheerste. Integendeel Micha was iemand die leefde van het licht, want in het licht, dat weet iedere akkerbouwer, groeit nieuw leven. Daar geloofde Micha dus ook heilig in. En omdat dat licht bedreigd werd, meende Micha dat hij het volk moest waarschuwen, de wacht moest aanzeggen. Omdat hij in het licht zag, de hand van God. En in de donkerte, in de onheilspellende woorden die Micha vandaag ook over ons uitgooit, zag hij een wereld van God verlaten. Niet dat God de mensen verlaat, maar juist andersom. De mensen verlaten God. God blijft!

Het is dus niet zomaar dat Micha in het allerlaatste stuk van zijn boek, de vraag stelt: wie is een God als jij. Zijn er nog ander goden waarop wij ons kunnen verlaten? Ongetwijfeld! Maar hebben die ook dezelfde eigenschappen  als de God van Micha.

We kennen allemaal wel de mensen die zich volgens ons gedragen als een god in hun eigen koninkrijk. Over het algemeen hebben we daar dan niet de meest positieve beelden bij. Dictator, drammerig, eigenwijs, de baas willen spelen. Het zijn maar een paar van die beelden die we erop plakken. Het zijn dus niet zelden mensen waarmee we niet geassocieerd willen worden. Maar we zijn niet snel geneigd om dat beeld op onszelf te plakken, we kijken naar de ander en wijzen. Maar het kan geen kwaad om onszelf regelmatig de vraag stellen: wanneer gedragen wij ons als een god in onze eigen koninkrijk? Dat is advent; bezinning en bekering. In voorbereiding op kerst kijken naar onszelf. Naar onze rol in de wereld, in het dorp, in ons gezin, in de kerk. Wanneer zijn wij drammerig, eigenwijs en willen de baas willen spelen? Hoe dragen wij bij aan het Licht of staan het Licht juist in de weg.

Micha speelt met zijn eigen naam.  Want de naam Micha betekent: wie is een God als jij?  Eigenlijk alleen al door het uitspreken van zijn naam stellen we onszelf de vraag: wie is God voor ons?  Wie is God voor ons in tijden en op momenten dat we ons van God verlaten voelen? Wie is God voor ons bij vreugde?  Wie is God voor ons, nu we op weg zijn naar het nieuwe licht en we leven in het verlangen dat de Messias komt?  Toegegeven voor heel veel mensen is dat een lastige vraag. Hij is niet gemakkelijk te beantwoorden, want je kunt er niet voor studeren, al denken sommige dat wel. En hij is niet gemakkelijk omdat we dan het risico lopen of denken te lopen, dat we ons ergens op vast zouden leggen. Alsof we definitief onze handtekening eronder zouden zetten. En we er daarmee nooit meer vanaf zouden komen. Gek genoeg is het is daarom ook geen populaire vraag in veel kerken. Omdat aan de ene kant men bang is om van een vast godsbeeld los te raken en men inderdaad aan de kant bang is zich definitief op iets vast te leggen. Om nog maar te zwijgen van de mensen die het een taboe vinden, een overbodige vraag vinden; we weten toch wie God is, dus hoeven we het er ook niet  meer over te hebben!

Micha heeft het er wel over. In de somberheid, in de donkerte wijst hij naar het Licht. Hij somt een rijtje werkwoorden op, waarop zijn God mag worden aangesproken: vergevingsgezind, trouw, met ontferming bewogen, gastvrij,  liefdevol en goed. Een rijtje werkwoorden? Ja,   God blijkt een werkwoord! God blijken we te kunnen doen!

Maar laten we niet vergeten dat spreken en denken over God, ook in werkwoorden, nooit dé waarheid in zich draagt. Want iedere dag is anders. Iedere situatie is anders. En dus is God altijd anders. En we moeten dus erg voorzichtig zijn om vaste beelden  op mensen en op God te plakken. God is niet te vangen in licht en duister, in vreugde en verdriet, in dood en leven. God is niet te vangen in geloven of niet-geloven. God is niet te vangen binnen de kerk of buiten de kerk.

Wie is een God, als jij?

Ja, er zijn vele goden waarop we ons kunnen verlaten! Keuze te over. Micha toont ze ons. De god van de rechteloosheid, de god van de oorlog, de god van de hongersnood en de god van onze eigen macht of onze eigen onmacht!  Maar zelden ontmoeten we  goden die in hun eigen koninkrijk; vergevensgezind zijn, die trouw zijn tot in eeuwigheid, die tot in het diepst van hun ziel met mensen zijn bewogen, die gastvrij zijn en die liefdevol en goed zijn.

Maar deze laatste dagen voor de kerst, gaat Micha met ons mee naar huis. Misschien als een ongenode gast. We zetten hem op een stoel, geven hem een bed en desnoods zetten we hem aan het werk, we geven hem eten en drinken, want dat doen we met gasten.

Door zijn aanwezigheid alleen al stelt hij ons de vraag; welke God willen wij ontmoeten, in een wereld vol duisternis, maar onstuitbaar op weg naar het Licht?