Overweging zondag 6 maart 2011 Protestantse Gemeente Grolloo-Schoonloo

Mattheus 7: 13 -14 (Herziene Statenvertaling)

Ga binnen door de nauwe poort, want wijd is de poort en breed is de weg die naar het verderf leidt, en velen zijn er die daardoor naar binnen gaan; maar de poort is nauw en de weg is smal die naar het leven leidt, en weinigen zijn er die hem vinden.

We zouden met alle gemak erg veel kerkdiensten kunnen vullen met voorbeelden uit de reclamewereld die ons tonen hoe het ideale leven eruit ziet. Het leven van de volmaakte schoonheid.  Want de wereld van de reclame is volmaakt! Die wereld toont ons een Zwitserleven gevoel, met mooie boten, prachtige stranden, strakke blauwe luchten. In die wereld gaat nooit iemand dood en als je doodgaat dan vertelt de reclame bij welke uitvaartverzorger je het beste terecht kunt. En in die wereld is nooit iemand ziek en als je ziek bent dan wordt ons niet eens subtiel voorgehouden welke medicijnen de beste oplossing zijn. Het is een wereld waarin ons wordt verteld wat we allemaal moeten aanschaffen om gelukkig te worden. En iedereen is, ongetwijfeld, ook weleens in die verleiding gekomen, misschien niet direct naar de winkel gerend, maar toch wel even met de gedachten gespeeld, dat dat product wel erg mooi is en misschien ook wel makkelijk. We beseffen het misschien niet eens meer zo goed, maar de reclame is alom vertegenwoordigd in ons leven. Er is niemand die een dag geen reclame tegenkomt! Of het nu is in de krant, op televisie of langs de snelweg. De verleidingen liggen constant op de loer. Het is de wereld van de volmaakte schoonheid die aan ons wordt getoond. Maar die keer op keer ook niet blijkt te bestaan en dus een valse wereld is.

En zij weten precies wat en hoe ze iets moeten zeggen om ons te verleiden tot aanschaf. En men probeert ons duidelijk te maken dat als wij die producten niet zouden kopen dat we dan toch nooit een goed en gelukkig leven zouden kunnen leiden. Sterker nog, als we het niet in huis hebben dan behoren we daarmee eigenlijk tot de verliezers van onze samenleving. Want kijk eens om u heen, iedereen heeft het toch al! Alleen jij nog niet! Los van de vraag of dat de waarheid is. De reclame is gebaat is bij massa. Dat veel mensen hun product afnemen. Maar dat wil niet automatisch zeggen dat dat dan ook een verstandige keuze. De massa is niet per definitie de verstandigste weg. Nu mogen we er vanuit gaan dat volwassenen in de loop der jaren voldoende levensinzicht hebben opgebouwd, om daar doorheen te prikken of in ieder geval een juiste afweging te maken. Maar uit verhalen van anderen hoor ik vaak dat dat niet altijd het geval is. Bij kinderen is dat natuurlijk nog veel minder het geval. Alles is mooi, alles prachtig en alles is zinvol. En of vader of moeder dat toch maar zouden willen kopen.

Het zou te gemakkelijk zijn om vanmorgen om te zeggen dat het gaat om “valse profeten, die in schaapskleren op ons afkomen, maar feitelijk roofzuchtige wolven zijn”. Alhoewel dat beeld ook niet altijd ontkent kan worden. Om daarmee een direct verband aan te leggen met het evangelie van vanmorgen. Want de andere kant van het verhaal van de reclamewereld is ook, dat we voor een belangrijk deel daar onze welvaart aan te danken hebben.  Dat de economie en het geld dat wij allemaal samen verdienden er voor hebben gezorgd dat we nu in vrijheid en vrede en een betrekkelijke welvaart kunnen wonen en leven. Maar het een hoeft het ander niet uit te sluiten. We moeten wel de verschillende belangen goed onderscheiden. De fabriekseigenaar heeft er zelf ook alle belang bij om zoveel mogelijk producten aan ons te verkopen, niet voor ons welzijn, maar voor zijn eigen portemonnee.

Jezus en zijn vrienden werden ook wel “de mensen van de weg” genoemd. Omdat zij andere wegen bewandelde dan die gangbaar waren. Zij gingen niet mee in de grote massa. Tegelijkertijd iedere stad had verschillende stadspoorten. De brede grote poort, die op de hoofdweg uitkwam en waar iedereen doorheen ging en verschillende kleinere poorten. Deze kwamen vaak uit op onooglijke en onbegaanbare landweggetjes. Het beeld van de brede weg en de nauwe poort, wat Jezus ons vanmorgen verteld, is daar aan ontleend.

De vraag is of de reclamewereld ons inderdaad de weg ten leven wijst. De weg door de enge poort of de  brede weg. Vroeger werd ons duidelijk gemaakt dat het hier zou gaan om de weg naar de hemel. Het leven na de dood. Ik zou het vanmorgen iets anders willen zeggen. 

Leven, is meer dan ademhalen en gedachteloos met mensen meelopen in de grote massa. Dat is natuurlijk wel makkelijk. Want die massa stippelt de route voor ons uit. Daar hoeven wij niet over na te denken. Vaak hebben wij dan ook die neiging. Alleen maar ademhalen en lopen waar iedereen loopt. Het is de brede weg, de weg van de minste weerstand. De weg waarop verder geen kritische vragen aan ons worden gesteld. En ook de weg waarop wij geen kritische vragen stellen. Niet aan onszelf, niet aan de ander en niet aan de wereld. De vraag is dan wel waartoe dat leidt. Tot massahysterie? Tot hebzucht?Tot schoonheid? Tot het volmaakte?  Of dat wat iedereen het volmaakte vind?

De andere kant is die nauwe poort. Het kenmerk van een nauwe poort is dat je niet goed kunt zien wat er achter is. En durven we dat risico aan, om er dan toch doorheen te stappen? Het is in ieder geval het moment waarop we even stilstaan. Niet blijven meerennen met die massa.  Maar eerder op zoek gaan onszelf en naar wie wij willen zijn. Domme consumenten die alles slikken wat ons wordt voorgehouden?  Of mensen die juist op zoek zijn naar zichzelf en niet weten waar ze uitkomen, maar dat risico wel aandurven.  

Mensen van de weg, leven het leven voorbij de hebzucht. Voorbij de drang om alles te willen hebben. Zijn niet op zoek zijn naar het volmaakte, maar eerder naar het kwetsbare in henzelf. Het volmaakte, of de volmaakte wereld van de reclame, is namelijk niet gelijk aan schoonheid. Schoonheid kunnen we ook vinden in het onvolmaakte, in het nutteloze, in het afgedankte. En daarbij stil te durven staan. En ons af te vragen waar wij voor zouden kiezen. Want leven is kiezen en goed kijken waar je staat. Leven, is niet je ziel verkopen aan de duivel en de hebzucht, om het daarmee te redden. 

Leven is gaan de weg die naar ons eigen hart luistert, die ons eigen hart volgt. Los van wat de massa er van vindt. Leven is ons laten helpen uit de droom van de volmaakte schoonheid die niet bestaat en ook nooit zal komen. Amen.