Overweging zondag 9 januari 2011 Protestantse Gemeente Grolloo

Mattheus 2: 13 – 23.

Gemeente van onze Heer Jezus Messias.

We hebben elkaar de afgelopen dagen uitbundig een goed nieuw jaar gewenst of we gaan dat nog doen!  De feestelijkheden zijn nu echt voorbij. We keren terug naar de realiteit van vandaag. Zo mogelijk zijn we weer aan het werk gegaan of hebben anderszins onze dagelijkse activiteiten weer opgepakt. We worden vanmorgen door het Bijbelverhaal ook weer terug geduwd in de realiteit.  Maar het is een ander soort realiteit. Het gaat over kindermoord, over Onnoozle kinderen, in oud-nederlands. Niet dat die kinderen dom zijn, maar onnoozle staat voor zwak en weerloos. Weg is de droom van kerstmis. De bijbel doet ons keihard ontwaken. Het gaat plotseling weer over de wereld zoals die zich vrijwel dagelijks aan ons voltrekt.

Herodes is een koning die niet met zich laat spotten. Daarom ben je koning, om niet met je te laten spotten. Zeker niet als hij ontdekt dat hij door de wijzen uit het oosten om de tuin is geleid. Zo’n koning maakt onvermijdelijk slachtoffers. Steeds weer weten tirannen van geen wijken en steeds weer zijn onschuldige kinderen het slachtoffer. Angst, regeert de regeerders.  En tirannen die zich bedreigd voelen, gaan slaan. Ze kennen elkaar, de razenden van de wereldgeschiedenis. De mannen die kinderen dakloos maken, die kinderen oorlogen injagen, die kinderen laten verkommeren omwille van hun eigen macht. De tirannen blijven, met hun hinderlagen, met hun snode plannen. Alleen in de loop van de eeuwen veranderen hun namen, maar niet hun daden. Velen van hen kennen we nog bij naam. Worden ze genoemd in onze geschiedenisboekjes. En worden hun daden, afhankelijk van de geschiedschrijver, soms verzacht.

Kerst blijkt dus niet alleen het verhaal van vrede, romantische plaatjes en mierzoete films. Kerst is het verhaal van het kind in de kribbe, in een stal, onder erbarmelijke omstandigheden geboren. Kerst is het verhaal van God die onder de mensen is gekomen in de gestalte van een kind. God blijkt gekomen te zijn in een wereld die nog geen vrede kent en nog steeds op vrede wacht.

De werkelijkheid is inderdaad dat er nog geen vrede is,  dat er nog steeds kinderen worden vermoord. Dat er nog steeds kinderen zijn die geen huis hebben, die als wees moeten leven in weeshuizen. Elke dag sterven er nog kinderen door gebrek aan voedsel en  schoon drinkwater. Elke dag worden nog kinderen misbruikt als kind prostituees.  We kijken naar de wereld en zien het voor onze ogen gebeuren in Ivoorkust, in Zuid Afrika, in Haiti en in Thialand.

Maar het verhaal van de kinderen staat niet alleen. Met het verhaal van de kinderen wordt ook het verhaal van de moeders verteld. Want overal ter wereld, door de eeuwen heen, waar kinderen in het geding, zijn ook de moeders in het geding. Het is de klaagzang van de moeders wier kinderen door Herodes zijn vermoord, waar Mattheus ons over verteld.  Het is een aanklacht van moeders tegen dat grote onrecht.

Er blijkt niets nieuws onder de zon. Mattheus vertelt over Rama, een plaats ten noorden van Jeruzalem, waar alle mannen en jongens werden samengedreven om van daaruit te worden gedeporteerd naar Babylon.  Rachel huilt over haar kinderen, ontroostbaar is ze.  Dan doemt onvermijdelijk het beeld op uit onze eigen vaderlandse geschiedenis. De geschiedenis van Sbrenica. Dan gaan onze gedachten uit naar de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw. Naar de dwaze moeders van Argentinië.  Die een wekelijkse aanklacht hielden tegen het verdwijnen van hun kinderen.  Ontroostbaar zijn ze, niet te stelpen zijn hun tranen.   De tirannen kennen we nog wel. Maar het zijn naamloze kinderen voor de geschiedenis. Maar hun vlees en bloed, voor de moeders. Kinderen die zwak en weerloos zijn. Kinderen die het kwaad niet kende en ook niet wilde kennen. Die wilde dromen van een mooie toekomst, van een mooi huis. Waarin ze veilig waren en konden slapen en spelen.  Maar die dromen werden  door volwassenen verstoord!

Jezus begon zijn leven als dakloze. Als zwerver voor wie geen plaats was in de herberg. Om vervolgens als vluchteling, als politiek vluchteling, onder de hoede van zijn ouders het land uit te moeten, naar de aartsvijand Egypte. Zijn jonge leven maakt, zonder dat hij zich van enig kwaad bewust is, ook nog onschuldige slachtoffers. Herodes was naar hem op zoek, maar voor alle zekerheid vermoordde hij ook maar alle andere kinderen onder de twee jaar. Hij is nog maar amper geboren, maar er ligt al direct een zware hypotheek op zijn leven. Een hypotheek die hij zijn hele verdere leven mee zou moeten dragen. En onmenselijk zware hypotheek, die onder normale omstandigheden nooit meer af te lossen is.  

Het moet Goddelijk zijn als je zo zwaar belast bent in je jeugd, uitgegroeid bent tot een man, en dan in staat blijkt om je leven in het teken te stellen van vrede en gerechtigheid. Dat je kan bidden voor je vijanden. Dat je oog blijft houden voor de kleine en onaanzienlijke mens, voor de kinderen, de wezen en de weduwe.  Maar ook steeds opnieuw het gevecht aangaat, tot de dood erop volgt, met de machthebbers in politiek en kerk die regeren zonder mededogen en met angst.

Mattheus vertelt dit verhaal niet zomaar. Hij wil ons terug brengen bij de realiteit. God is onder de mensen gekomen, in de wereld gekomen in de gestalte van een kind. Maar we kunnen niet bij kerst blijven stilstaan. We zullen uit de droom van kerst geholpen moeten worden. Omdat ons wel beloofd is dat er vrede komt, maar dat die vrede er nog lang niet is, zolang er nog tirannen in deze wereld rondlopen. Zolang er nog kinderen worden vermoord en zolang er nog mensen rondlopen met een zware hypotheek op hun leven. We kunnen het vanmorgen niet vrolijker maken dan het is. Maar wel hoopvoller, zonder dat we vervallen in een romantische happy ending.

Want het leven van Jezus eindigt niet in Egypte, eindigt niet in de handen van Herodes, voordat het goed en wel begonnen zou zijn.  En daarmee laat Mattheus ons zien, dat niet Herodes het laatst woord heeft, maar dat Jezus het laatste woord heeft. Dat niet de onderdrukker zal zegevieren, maar dat de onderdrukte het zal winnen. Dat niet de oorlog het wint, maar de vrede. Dat Gods zaad zal bloeien, uit Onnoozle kinderen.

Zo wilde ik met u overwegen. Lof zij Jezus Messias. Amen.