Soms brengt klank, ’n smaak ’n geur

Joe terug naor wat ooit is gebeurd

Soms weet ie zölfs weer wat veur weer ’t was

Hiele kop vol allemoal herinnerings.

Hoe ik as kind op stoppellaand

leup met ’n vlieger in de hand

Die net eben te hard noar beneden kwam

Der bleef niks van over as herinnerings

De zunne uut de kindertied

de eerste krassen deur de liefde

Zölfs van wat nooit veurbij zol goan

Bleef niks van over as herinnerings

Zölfs ’t geleuf dat ik geleufde

ok mien vertrouwen in het ’t lot

Het veul mij allemaol kapot

Niks meer van over as herinnerings

Soms brengt klank, ’n smaak ’n geur

Joe terug naor wat ooit is gebeurd

Soms weet ie zölfs weer wat veur weer ’t was

Hiele kop vol allemoal herinnerings.                            (Daniel Lohues, Hout moet)

Overweging zondag 3 juli Protestantse gemeente Grolloo-Schoonloo

Gezongen wordt het liedje van verlangen. Het liedje van terug naar vroeger. Het liedje van de herinnerings (voor de niet –noordelingen onder ons, dat is het algemeen beschaafd noord nederlands voor herinneringen). Over de tijd die voorbij is en die waarschijnlijk ook nooit meer komen zal. Daar ging het ook over in de kindernevendienst van vandaag. Het kind dat zit te dromen op haar laatste schooldag over hoe toch allemaal wel was en daarmee misschien ook wel hoe we hopen dat het allemaal gaat worden. Herinneringen zeggen niet alleen iets over het verleden, maar zeker ook over de toekomst. Het lied van verlangen komt vaak voort uit het lied van de herinnerings. Dat wat is geweest willen we niet altijd meer terug hebben en dus verlangen we naar iets nieuws.

Naarmate de tijd verstrijkt, verstrijken de herinneringen. Maar herinneringen veranderen ook. Het beeld wordt bijgesteld. Het beeld wordt vaak rooskleuriger bijgesteld. Want wij weten natuurlijk ook wel dat er vroeger niet alleen mooie lange zomers waren. Wij weten natuurlijk ook wel dat er vroeger niet alleen lekkere lange strenge winters waren. En we weten natuurlijk ook wel dat vroeger niet alle kerken, iedere zondag tot de nok toe zaten gevuld. En toch willen de herinneringen ons dat doen geloven. Toen met Pinksteren Grolloo overspoeld werd met muziekliefhebbers van de oude bluesmuziek, was ook dat feest, voor een deel het feest van de herinnering, het feest van de nostalgie. Niets mis mee, want soms is het heerlijk om je in die nostalgie even onder te dompelen. Om je herinneringen, je eigen gevoelens van die tijd even opnieuw tot leven te wekken.

Daniel Lohues heeft het over een kop vol allemaal herinnerings. Sommige vielen kapot. De anderen verdwenen geruisloos achter de horizon, maar blijken tegelijkertijd nooit ver weg. Ze komen in een onbewaakt ogenblik weer bovendrijven. Door een moment, een gebaar, een geur. En daarmee dragen wij die herinnerings door het leven mee, om eraan te groeien, om er een beter mens van te worden. Om aan anderen te kunnen doorgeven. Ook de slechte herinneringen, zodat de generatie na ons er van kan leren. Zodat de generatie na ons leert dat vroeger niet altijd alles beter was. Want alleen die uitdrukking kan de mensen van een nieuwe generatie verlammen. Hoe zouden ze het ooit beter kunnen doen?

En natuurlijk was vroeger niet alles beter, maar toch willen we dat de huidige tijd graag laten weten. Herinneringen zijn vaak de werkelijkheid geworden die mensen er zelf van maken. Vandaar dat er vaak venijnige discussies ontstaan wanneer iemand een herinnering ophaalt en iemand anders zichzelf dat toch echt anders denkt te herinneren. Dat is het moment waarop vaak de onzinnige welles-nietes discussie ontstaan. Het is niet een vorm van Nederlands politiek polderen, als we zeggen dat beide herinneringen waar zijn. Dat is niet een manier om alle partijen tevreden te stellen. Maar herinneringen worden ingekleurd door de ervaringen van mensen in de loop van hun leven opgedaan. Vandaar dat kinderen uit een gezin, vaak een totaal verschillende herinnering kunnen hebben aan hun ouders. Terwijl het toch echt dezelfde ouders waren. En dus zijn beide herinneringen even waar.

Daniel Lohues constateert dat het herinnerings zijn geworden. Die oude tijd is voorbij gegaan. Zelfs de oude tijd van geloven. Hij zegt niet of die tijd van geloven goed was of slecht. Hij plakt er geen waarde oordeel op. Hij zet zich niet af tegen dat wat is geweest. Tegelijkertijd moeten we er ook niet voor weglopen dat mensen slechte herinneringen kunnen hebben aan hun tijd van geloven en dat dat de manier bepaald waarop ze nu bijvoorbeeld naar de kerk kijken, als ze nog naar de kerk kijken! We moeten er ook niet voor weglopen dat dat voor mensen een reden kan zijn om de kerk definitief de rug toe te keren. Maar in gesprekken met mensen die ik hierover heb, kan ik het ook nooit laten om te benadrukken dat het hun herinneringen zijn, die ongetwijfeld waar zijn,  maar dat de kerk wel is doorgegaan en niet meer persé die kerk is, waar zij hun herinneringen aan hebben.

De profeet Zacharia zingt vanmorgen het lied van verlangen naar een nieuwe toekomst voor het volk Israel. Het lied van verlangen, komt voort uit het lied van de herinnering. Omdat als het even kan, we niet alleen in de herinnering moeten blijven, maar de herinnering moeten meedragen een nieuwe toekomst in. We hoeven niet te vergeten. Er is niemand die ons kan dwingen om te vergeten.  

En het volk Israel is niet vergeten, door de verhalen die van generatie op generatie zijn verteld, dat er ook vrijheid kan heersen. Het zijn mensen die onvrijheid brengen, het zijn mensen die lijden en pijn brengen. God is een God van de vrijheid. God brengt niet het lijden en de pijn, maar God brengt de bevrijding. Maar zover zijn ze nog niet. Het volk wordt nog onderdrukt. Zoals bijna de hele oude Bijbelse geschiedenis het volk Israel onderdrukt wordt. Er is slechts een hele korte periode dat ze daadwerkelijk in vrijheid leven. De herinneringen aan die vrijheid zijn dan ook vervaagd, al generaties lang.  En die herinneringen zijn daardoor steeds meer een eigen leven gaan leiden. Het zijn verhalen geworden die van generatie op generatie verteld worden. De herinneringen zijn overgegaan in verhalen. In de landen in Noord-Afrika: Egypte, Tunesië, Libië zijn het de jongeren die vechten voor de vrijheid, omdat ze zelf nooit in vrijheid geleefd hebben en alleen maar de verhalen kennen en de herinneringen van de oudere generatie. Die herinneringen en die verhalen nemen zij mee de toekomst in.

Een toekomst van vrede en vreugde. Een toekomst van nieuwe kansen, van nieuwe koningen. Een toekomst van liefde in vrijheid, van geduld en geloof en hoop. Een toekomst om door te geven aan onze kinderen en kleinkinderen. Met een kop vol allemaal herinnerings. Amen.