Overweging zondag 6 februari 2011.

Eshter 5: 1 -14

Je zult maar gevangen zitten en het onmogelijke wordt van je gevraagd. Vanmorgen hebben met de kinderen geprobeerd om van stro goud te maken, waar een van de liedjes van ja zuster, nee zuster overgaat. Geen mens is tot het onmogelijke gehouden. En dus is het ons ook niet gelukt om van stro goud te maken. Wat dit met Eshter heeft te maken zal ik proberen uit te leggen. Zoals ik ook zal proberen uit te leggen wat Eshter met ons te maken heeft. Maar dan moet ik eerst wel wat vertellen over dat merkwaardige boek Eshter in de bijbel. Het is merkwaardig omdat in het hele boek de naam van God niet wordt genoemd. Dat is iets wat je van een bijbelboek niet zou verwachten. Maar al komt de naam van God er dan niet in voor. Tussen de regels door is hij wel degelijk aanwezig.

In vogelvlucht gaat het boek over het joodse volk dat wordt weggevoerd in ballingschap. Niet om als slaven te dienen, maar om te worden uitgeroeid! Het is Eshter echter gelukt, met al haar vrouwelijke charmes, met list en bedrog, met gevaar voor eigen leven, om het tot geliefde te schoppen van de koning en daarmee automatisch tot koningin. De koning weet echter niet dat zij joodse is. En in die positie is Eshter, met alle risico’s, dus in staat om het onmogelijke te proberen, namelijk haar volk te redden. Maar haar grootste tegenstander is Haman. een snel aangebrande machtswellusteling. Die ook nog eens dagelijks wordt getart door Mordechai, een Jood die weigert voor hem op te staan en voor hem te knielen. En dus moet deze Jood zo snel mogelijk uit de weg worden geruimd. In het gedeelte dat we lazen wordt de oplossing hiervoor aan de hand gedaan door zijn vrouw. Mordechai moet aan de schandpaal wordt genageld. Maar zoals zo vaak: wie een kuil graaft voor een ander…. In de loop van het verhaal is het uiteindelijk Haman zelf die, door de intieme relatie van Eshter met de koning, aan die schandpaal eindigt. En het volk vind zijn vrijheid terug. Tot op de dag vandaag is het Poerimfeest, een van de belangrijkste Joodse feesten in Israel. Dat feest is gebaseerd op deze gebeurtenis. En Eshter is daarmee een van de belangrijkste vrouwen in de geschiedenis van het volk Israel.

Maar los van deze gebeurtenis heeft het verhaal ons ook vandaag nog wel iets te zeggen.

De grote afwezige in het verhaal is God. Maar dat wil niet zeggen dat God er niet is. God is als het zout in het brood. Het is onzichtbaar,  we merken pas dat het er niet is, als we het brood eten. Spreken over God, betekent niet dat we dan maar te pas en te onpas met de naam van God moeten rondstrooien. Want een teveel aan God, maakt het brood oneetbaar. We hebben het niet over God gehad zie iemand ooit eens tegen mij, na een gesprek van anderhalf uur. In dat gesprek was van alles aan de orde geweest. Leuke dingen, maar zeker ook de minder leuke dingen. De vreugde, de angst en het verdriet. We hebben het wel over God gehad, alleen we hebben de Naam niet genoemd. Daar waar mensen samen zijn, daar waar het gesprek gaat over die leuke en de mindere leuke zaken van het leven, is God aanwezig.  Spreken over God begint met koffiedrinken en kletsen over het weer en als u ervan houdt, voetbal. En als we straks aan de koffie zitten dan gaat deze kerkdienst feitelijk gewoon door. Het houd niet op bij de deur! Want ook onder de koffie is de geest van God aanwezig.  God is als een geest die door mensen en tussen mensen heen gaat, zijn weg vindt. De Joden hebben dat goed begrepen, ze hebben niet voor niets de gebeurtenissen in het boek Eshter tot een van hun belangrijkste gemaakt in de geschiedenis.  Dat is wat Eshter dus ook met ons te maken heeft. Haal niet overal God bij, maar doe wat gedaan moet worden om mensen te bevrijden, om mensen mens te laten zijn. Geef mensen aandacht! Geef mensen liefde en vraag er niet altijd iets voor terug. En ja dat is soms tegen de klippen oproeien, want het is in deze tijd lang niet meer vanzelfsprekend om mensen onvoorwaardelijk aandacht te geven.

Maar daarnaast heeft Eshter ons vanmorgen ook nog wat anders te vertellen. We hebben met de kinderen geprobeerd om stro aan elkaar te knopen. Dat is ons nog redelijk gelukt. Maar toen hebben we geprobeerd, zoals in liedje van ja zuster, nee zuster, stro in goud te veranderen. En inderdaad dat is niet gelukt! En eigenlijk vonden we dat heel normaal. Niemand van ons had verwacht dat ons dat wel zou lukken. En ook niemand is daarover kwaad geworden of had zich al rijk gerekend. In tegenstelling tot Haman, die zich na het plan van zijn vrouw wel al rijk rekende, dat hij nu eindelijk kon afrekenen met Mordechai.  Toch laat Eshter ons vanmorgen ook een andere kant zien. Het joodse volk was al ten dode opgeschreven. Niemand had nog verwacht dat ze er ooit levend uit zouden komen. Eshter maakt het onmogelijke wel waar. Door haar vasthoudendheid, door haar intuïtie, doorzettingsvermogen laat ze zien dat niet alles onmogelijk is. Dat het onmogelijke soms wel gerealiseerd kan worden! Dat een volk dat strijd voor bevrijding de hoop nooit mag opgeven. Eshter laat ons zien hoe kleine mensen, groot kunnen worden. En hoe grote mensen, tenminste zei die zichzelf groot en onmisbaar vinden, uiteindelijk toch ten val komen. Maar dat geldt ook voor mensen zelf. We hoeven niet groot en belangrijk te zijn, om het goede te kunnen realiseren. Eshter is het zout van de aarde. De geest waaraan mensen zich kunnen optrekken, liefdevol en wijs, luisterend vol aandacht. Dan is God er, onuitgesproken, ook.

Zo wilde ik met u overwegen, lof zij Jezus Messias. Amen.